Kadingibi.com
Kolesterol Etkileyen Faktörler
Kolesterol Nedir? Kolesterole Neden Tehlikelidir?

Kolesterol Nedir, Hastaları Nasıl Beslenmeli?

Kolesterol vücut hücrelerimizde yer alan yağ benzeri maddelerdir. Kolesterol hücrenin bütünlüğünü koruduğu gibi hormonların yapımında da kullanılır.

Kolesterol nedir?

Kolesterol besin yoluyla vücudumuza alınabilir ve karaciğer tarafında da üretile bilinir.

Ülkemizde kolesterol yüksekliği sıkça rastlanan bir sorundur. Hem genetik faktörler hem  de atalarımızdan gelen et yeme alışkanlığıyla birlikte beslenmedeki yanlışlar sorunları tetikler.

Kolesterol seviyemizi sağlıklı aralıklarda tutmak için gereken kotrolleri yapmaya, sağlıklı  besinleri tercih etmeye, yeterli ve dengede beslenmeye dikkat etmemiz gerekir.

Kolesterol HDL ve LDL olmak üzere iki çeşide ayrılır. LDL kandaki  kolesterolü  taşır, kanda yüksek olduğu  zamanlar  damarları  tıkar. Bu durumla  birlikte  damar sertliği meydana gelir. Damarların tıkanmasıyla kalp krizi ve  felç gibi ciddi  sağlık sorunları baş göstermeye  başlar.

Bu yüzden LDL ”kötü huylu kolesterol” olarak  da bilinir.  HDL ise kanda kolesterolü toplar, vücuttan atmak için karaciğere ulaştırır. Kan damarlarında HDL, kolesterolün zararlı etkisini azaltmış olur. Bu yüzden HDL ”iyi huylu kolesterol” olarak da bilinir.

Kısaca LDL kolesterol damarların  yüzeyinde birikirken, HDL kolesterol ise kolesterolün burada  birikmesini önler. Eğer kan dolaşımında yüksek miktarlarda  LDL, düşük miktarda HDL varsa kalp ve damar  hastalıkları riski oluşabilir.

Kan Kolesterol Düzeyleri Nasıl Olmalıdır ?

Toplam Kolesterol: 200 mg/dl düşük  ise Normaldir.

LDL : 130 mg/dl den düşük  ise  Normaldir.

HDL: 40-60 mg/dl ise Normaldir.

Bu değerlerin üzerinde  bir tablo seyredilirse kişiler  sağlık uzmanlarından yardım  almalıdırlar. Bu süreçte kişinin nasıl besleneceğini öğrenmesi tabloda ki değerleri normal şartlara indirmesine yardımcı olur.

Ailede kolesterol öyküsü olan ve kilo problemi yaşayan çocuklarda  kolesterol riski  görülebilir. Çocukların kan kolesterol düzeyleri ölçülerek beslenmeleriyle birlikte düzenli aralıklarla takibe alınmalıdır.

İlginizi çekebilir :  Yanakları Zayıflatmak

Kolesterolü Etkileyen Faktörler

Beslenme şekli : kolesterolü etkileyen faktörler arasında en önemlisidir. Kişinin doymuş yağları ( tereyağ, krema, margarin..vb) fazla tüketmesi bununla birlikte hayvansal gıdaları gereğinden fazla alması kolesterolü yükseltir.

Kişinin yaşı ve genetik yatkınlığı : araştırmalara göre 45 yaş üstü erkeklerde ve 55 yaş  üstü  kadınlarda kolesterol görülme sıklığı artar. Ailede daha önce kolesterol öyküsü olan  bireylerde kolesterolün görülme sıklığını  artıran bir diğer etmendir.

Kilo ve fiziksel aktivite : yapılan araştırmalara göre düzenli yapılan egzersizler iyi huylu kolesterolü artırırken, hareketsiz yaşam, düzensiz uyku ve stres gibi etmenler kötü huylu kolesterolü arttırır. Fazla kilo kalp- damar hastalıklarının oluşmasında risk faktörüdür. LDL kolesterolünün artmasına sebep olur. Bireyler ideal kilolarına ulaştıklarında doğru beslenmeyle bu değerin düştüğü görülmektedir.

Sigara, kafein kullanımı ve hareketsiz yaşam kolesterolü etkileyen diğer faktörlerdir.

Kolesterol Neden Tehlikelidir?

Yapılan araştırmalara göre: Dünya Sağlık Örgütü gelişmiş ülkelerden alınan verilere göre ölüm nedenlerinin başında kalp-damar hastalıkları yer aldığını söylemektedir.

Bu tablo ülkemizde de gerçekliliğini korumaktadır. Kalp damar hastalıkları sadece yetişkinlerde  değil çocukluk çağlarında da bozulmaya  başlayabilir. Çocukken alışkanlık edindiğimiz  beslenme bozukluluğuna  ya da yaşam şartlarının getirdiği kötü beslenme koşulları ileri ki zamanlarda hastalığı tetikleyebilir.

Çocukluktan itibaren başlayan kötü beslenme damarlarda yağ ve kolesterol birikimine sebep olabilir.

İleri ki yaşlarda da kötü beslenme alışkanlığı devam ederse bu birikim damarlarda zararlı etkiye sebep olabilir. Bu da kalp-damar hastalıklarının oluşma faktörünü yükseltir.

Kolesterol Hastaları İyi Gelen Besinler
Kolesterol Hastaları Nasıl Beslenmeli?

Kolesterol  Hastalarında Beslenme ve Diyet Nasıl Olmalı ?

  • Yavaş yavaş yemek yemeyi alışkanlık haline getirin. Az tüketip sık beslenebilirsiniz. Böylece tokluk hissinizin artmasını sağlamış olursunuz.
  • Hazır gıdalardan, alkol ve sigaradan uzak durunuz. Günlük su tüketiminize dikkat ediniz.
  • Hangi besinleri tükettiğiniz kadar nasıl pişirdiğinizde oldukça önemlidir. Kızartmalardan ve kavurma ile pişmiş gıdalardan uzak durun.  Haşlama, buğulama ve ızgara gibi sağlıklı pişirme yöntemlerini deneyin.
  • Diyette doymuş yağ tüketimini sınırlandırın. Sakatatlar (yürek, karaciğer, işkembe..vb), işlenmiş etler ( sosis, salam,sucuk..vb) ve etlerin yağlı kısımlarını tüketmemeye gayret etmelisiniz.
  • Kırmızı eti fazla tüketiyorsak haftalık tüketimini azaltabilir daha çok tavuk ve hindi gibi beyaz etleri tercih edebilirsizniz. Balık eti omega 3 açısından zengin içeriğe sahip olduğundan kalp sağlığınız içinde odukça yarar sağlayacaktır.
  • Vitamin ve posadan zengin olan tahıl, sebze ve meyve grupları beslenme programına eklenmelidir. Posa kolesterolü düşürmede yardımcı olacaktır. Sebze ve meyveleri mevsiminde tüketmeyi ihmal etmeyiniz.
  • HDL yani iyi huylu kolesterol düzeyini arttırmak için yağlı tohumlardan yardım alabiliriz. Ceviz, fındık, badem gibi yemişler HDL düzeyini olumlu yönde arttırır. Fakat miktarlarına dikkat edilmelidir.
  • Yağ alımını uygun seviyelerde tutmak  için  süt ve  süt  ürünlerini  yarım  yağlı olarak tüketebiliriz. Yemeklere yağ  koymamış olsak bile et ürünlerinin kendine ait yağları olduğunu  unutmamamız gerekir. Ayrıca  bazı deniz ürünlerinin kolesterol içeriği yüksek olduğundan tüketimini  sınırlamalıyız.
  • Menülerinizde salata tüketimini arttırabilir, meyve suları yerine meyvenin kendisini tüketebilirsiniz.
İlginizi çekebilir :  Belde Kas Ezilmesi : Kas Sıkışması Problemleri

Çocuklarda Kolesterol Nasıl Önlenir ?

  • Çocuklarda toplam kolesterol düzeyi 170 mg/dl altında olması normal değer olarak kabul edilir. Ailede yüksek kolesterol ve ya kalp hastalığı öyküsü varsa, çocuk hafif şişman ya da şişmansa kolesterol düzeyi düzenli olarak takip edilmelidir.
  • Çocukların beslenmesinde özellikle dışarıdan alınan ürünlere dikkat edilmesi gerekir. Doymuş yağlardan uzak tutulmaları gerekir. Sakatatlar, işlenmiş etler fazla yağlı paket ürünler tercih edilmemelidir.
  • Çocuklara meyve ve sebze yeme alışkanlığı sağlanmalıdır. Pasta ve hamur işleri gibi yiyecekleri fazla tüketmemeleri gerekir. Gazlı ve şekerli içecekelerden uzak durmalılar.
  • Çocuklar sadece evde değil dışarıda satılan yiyecekleri bilinçli bir şekilde seçmeyi öğrenmeli, okulda yediği yemeklerinde sağlık yönünden faydalı menüler oluşması için okulla iş birliği içinde olunmalıdır.
  • Çocukları fiziksel aktiviteye yöneltmek onların kişisel gelişimlerini etkilediği gibi yaşam kalitelerinide arttıracaktır.

Kimlerin kolesterolü ölçülmelidir?

20 yaşından itibaren 5 yılda bir kez kolesterol düzeyi ölçülmelidir. Ancak ailesel kolesterol yüksekliği öyküsü olan kişiler ve çok erken yaşlarda kalp damar hastalığı öyküsü ailelerde çocukların kolesterol düzeyi ölçülmeli ve düzenli aralıklarla kolesterolü takip edilmelidir. Erken yaşlarda tedavi başlanması ileri yaşlarda ortaya çıkacak kalp damar hastalıklarını önlemede yardımcı olur.

Bazı besinlerin 100 gr yenilebilen kısımlarının kolesterol miktarı

Et Grubu

  • Dana eti       90 mg
  • Koyun et      70 mg
  • Tavuk eti (derisiz)    58 mg
  • Hindi eti derili          68 mg
  • Böbrek      375 mg
  • Karaciğer  300 mg
  • Beyin         2000 mg
İlginizi çekebilir :  Sabahları ağzım neden zehir gibi ?

Süt Grubu

  • Yağlı süt  18 mg  Yarım yağlı 8 mg
  • yoğurt yarım yağlı  7 mg
  • Tüm yumurta 530 mg
  • Mayonez  108 mg

Yeterli ve dengeli beslenmenin yanında kişinin gün içinde yaptığı egzersizlerde sağlık için oldukça önem taşır. Yapılan araştırmalarda kolesterolün getirdiği kalp-damar hastalıklarını önlemek  adına yapılan  aktiviteler iyi huylu kolesterolü yükseltmede ve kalp-damar hastalıklarını önlemede oldukça önemlidir.

Diyetisyen Betül TAŞ

Doğu Akdeniz üniversitesi Beslenme ve Diyetetik Bölümünden mezun olarak diyetisyen unvanını almaya hak kazandım. Mesleğimde ve yaşantımda insanların hayatına dokunmayı ve iyi niyeti ilke edindim. Eğitimini almış olduğum ve hayat boyunca öğrenmeye devam edeceğim beslenme ve diyet hakkındaki bilgilerimi kadingibi.com takipçileriyle paylaşmaktan mutluluk duyuyorum.

Yorum Yap