Kadingibi.com
Sindirim Sistemi Diyet Tedavisi
Sindirim Sistemi Tedavisi Nasıl Olur

Sindirim Sistemi Hastalıklarında Diyet Tedavisi

Günlük yaşantımızda en çok karşılaştığımız problemlerden biri sindirim sistemi rahatsızlıklarıdır. Kötü yaşam koşullarıyla gelen sağlıksız beslenme, yoğun koşuşturmanın getirdiği stres, hijyenik olmayan ortamlar, gece yeme alışkanlığımız ve hareketsiz yaşam koşulları gibi birçok sebeplerden ötürü sıklıkla karşılaştığımız bir sağlık sorunudur.

Sindirim Sistemi Hastalıkları Diyet ile Tedavi Yöntemleri

Sağlıklı bir yaşamın gereği olan besinleri doğru tüketerek ve pişirerek bu rahatsızları aza indirmemiz mümkün. Sindirim sistemi rahatsızlıklarında en çok karşılaşılan hastalıkların beslenme tedavisini bu yazımda ele alıyorum.

Sindirim sistemi, yediğimiz besinleri sindirim salgıları ile daha küçük parçalara ayırmaya yarayan bir yapıdır. Sindirim sistemi bu besinleri kana, hücrelere ve organlara ulaştırır.

Vücudumuz birbiriyle bağlantılı olarak sistemli bir makine gibi çalışır. Herhangi bir yapıdaki aksaklık bir başka yapının çalışmasını engeller. Sindirim sistemi organları ağız, diş, yutak, yemek borusu, mide, kalın bağırsak, ince bağırsak ve anüs gibi yapılardır.

Sindirim, besinleri ağzımıza aldığımız andan itibaren başlar. Yutak yardımıyla yemek borusundan mideye geçer. Mide de yarı sulu hale gelerek ince bağırsağa ulaşır. İnce bağırsak yardımıyla da kana geçer. İşe yaramayan parçalar anüse yollanarak buradan da doğal yollarla vücudumuzdan uzaklaştırılır.

Sindirim Sistemi Hastalıkları Beslenmeyle Nasıl Tedavi Edilir?

Kabızlık: Dışkılamanın sıklığı kişiden kişiye göre değişmektedir. Dışkı kuru, sert ya da çok zor oluyorsa konstipasyon (kabızlık) olarak kabul edilir.

  • Hastanın beslenme programında yetersiz sıvı ve posa almı,
  • gebelik,
  • yaşlılık,
  • hareketsiz  yaşam  koşulları,
  • antidepresif, anestetik…vb ilaçların kullanımı,
  • hiperkalsemi, hipotiroidizm… gibi hastalık durumunda kendini gösterebilir.

Kişiler baş ağrısı, karında gerginlik, sinirlilik, hazımsızlık gibi durumlarda kabızlıktan şüphelenebilir.

Diyet tedavisi:

  • Hastalar günlük 1500-2000 cc sıvı alımaları gerekir. Hareketsiz yaşam koşulu mutlak değiştirilmelidir. Sağlıksız yiyeceklerden uzak durulmalıdır.
  • Posa bağırsak hareketlerini destekler, dışkılama hacmini ve yumuşaklığını arttırır. Su emilimini arttırarak bağırsağa su çekilmesine yardımcı olur. Posadan yüksek; kuru baklagil, tahıllar  mevsimine göre taze sebze ve meyveler diyete eklenmelidir
  • Kabızlık problemi yaşayanlar kepek ekmeği , tahılları ve kuru baklagilleri günlük diyetlerinde sıklıkla tüketmeli, hergün 3-4 porsiyon ( kabuklu; armut, şeftali, kiraz…vb) meyveler tüketmelilerdir.
İlginizi çekebilir :  Metabolizma Hızı ve Kilo Verme

Sabahları aç karnına tüketilen erik ve kayısıdan oluşmuş bir marmelat su ile birlikte tüketildiğinde, bağırsak hareketlerini artırıcı etkiye sahip olur.

Sindirim Sistemi Hastalıklarının Zararları
Sindirim Sistemi Hastalıklarının Zararları

İshal: Dışkılama miktarının, hacminin ve sıklığının artması ile oluşan bir rahatsızlıktır. İshaller psikolejik olarak ortaya çıkabildiği gibi viral, bakteriyel enfeksiyonlarla da ortaya çıkabilir.  Besin alerjilerinde, aşırı sebze tüketen kişiler de, metabolik  hastalıklarda, malnütrisyon ve antibiyotik tedavilerinde sıklıkla rastlanır.

ishalle birlikte vücudumuzda su ve elektrolit kaybı olmaya başlar.  Bu gidişatın uzaması zayıflık, kansızlık, halsizlik gibi problemlere yol açar.

Diyet Tedavisi:

  • Yağlı yiyecekler ve şekerli gıdalar ishali arttırır. Bu tarz gıdalardan uzak durulması gerekir. Yediğimiz besinlere dikkat ettiğimiz kadar pişirilme şekline ve güvenilir olmayan yerlerde yemek yememeye dikkat etmemiz gerekir. Pişirilme yöntemi olarak haşlama veya fırında pişirme tercih edilmelidir. Posa içeriği düşük ve az yağlı besinler tercih edilmelidir.
  • Posa içeriği yüksek olan kuru baklagiller, tam tahıllar ( kepekli, çavdar, yulaflı ekmek, bulgur, kepekli; pirinç,  makarna v.b ) gıdalardan kayısı, incir gibi bağırsak hareketlerini arttıran meyveler ve çiğ sebzelerden ishal döneminde uzak durulmalıdır.
  • yağ oranı yüksek olan tereyağ, mayonez, margarin gibi ürünler tüketilmemelidir. Soslu, çok baharatlı ve acı olan besinlerden, işlenmiş etlerden ve sakatatlardan uzak durulmalıdır.
  • İshalle birlikte sıvı ve elektrolit kaybı başlar. Sıvı tüketimine dikkat edilmeli ve güvenilir temiz su içilmelidir. Bunun yanında sıvı ve elektrolit eksikliğini kapatabilmek için tuzlu ayran, taze sıkılmış meyve suları tüketilebilinir. Ana öğünlerde ve aralarda yağsız makarna ve pirinç pilavı, yağsız beyaz peynir, yoğurt, kabuksuz elma, muz, haşlanmış patates, haşlanmış yağsız tavuk göğsü , yağsız ızgara köfte tüketilebilir.
İlginizi çekebilir :  Diyette Günde Kaç Tane Ekmek Yemeliyim ?

Gastrit: Mide mukozasının inflamasyonudur. Akut veya kronik olabilir. Akut gastrit genellikle en sık görülen mide hastalıklarındandır.

Kimyasal uyarıcılar, besin zehirlenmeleri, viral enfeksiyonlar ve kabuklu deniz hayvanlarına karşı alerji durumlarında rastlanılabilirinir. Diyere, titreme, kas kramları baş göstermeye başlar. Genelde önemsenmez ve ciddi problemlere yol açar.

Diyet tedavisi:

Hastanın su ve elektrolit bozukluluğunun giderilmesi gerekir, yemekler aşırı sıcak ya da aşırı soğuk olarak tüketmekten kaçınılmalıdır. Yemekleri yavaş tüketmeye özen göstermeli ve iyi çiğnenmelidir.

Mideyi tariş etmeyecek ve mideyi uyarmayacak besinler kullanılmalıdır;

  • Turp, salça, sirke, kuru yemişler, kurutulmuş meyveler tüketmeyiniz. Besinleri çiğden koyun ve kavurma işlemi yapmadan pişirin.
  • kahve, çay, hazır meyve suyu, asit içeren içeceklerden uzak durun.
  • Sıcak ve kepekli, esmer ekmekler, yağda kızartılmış ve kavrulmuş etler, sucuk, salam gibi şarküteri ürünleri tüketmeyin.
  • Ekşi kabuklu ve kumlu meyveler tüketilmemeli. Taze fasulye, bezelye, pazı, ıspanak, kabak, havuç, patates dışındaki diğer sebzeler tercih edilmemelidir. Az posalı yumaşak diyet uygulanmalıdır. Bunun için beslenme uzmanlarından yardım alınabilir.
  • Hazır çorbalar, et suyu ile yapılmış çorbalar tüketilmemelidir.
  • Tahin helvası, çikolata ve çikolatalı pastalar tercih edilmemeli. Sütlü tatlı, meyve kompostosu tercih edilebilinir.
Sindirim Sistemi Hastalıkları Kimlerde Görülür
Sindirim Sistemi Hastalıkları Nelerdir

Laktoz İntoleransı: Karbonhidrat emilim bozukluklarında insanlarda en sık görülen rahatsızlıktır. Laktaz bir enzim olup ince bağır sağımızda bulunur ve laktozu hidrolize eder.

Laktaz eksikliğinde ince bağırsağımızda laktoz birikmeye başlar. Bu sebeple gaz oluşumuna neden olur. Bunun yanında hastalarda diyare, karında şişkinlik, doygunluk gibi rahatsızlıklar meydana getirir.

Beslenme tedavisi: Diyetteki en önemli kural laktoz içeren besinleri diyetten çıkarmaktır. Bunlar başlıca süt, sütlü tatlı ya da dondurmalar gibi ürünlerdir.

İlginizi çekebilir :  Bilinenin Aksine Çabuk Acıktıran Besinler

Fakat çıkarılan sütün yerini doldurabilmek adına sütün yerini tutabilecek başla besinleri günlük beslenme programına eklemek gerekir. Örneğin bir çok kişi yoğurdu daha kolay sindirebilir. Süt yerine yoğurt beslenme programına eklenebilir.

Ülser: Midenin  ve ya onikiparmak bağırsağının mide asidi ve sindirim sıvısı tarafından tahrip edilmesiyle oluşan  doku kaybıdır. Özellikle 30-50 yaş arasında sıkça görülür. Ülserin nedenleri arasında yetersiz  ve dengesiz  beslenme, aşırı tuz tüketimi, uzun süreli aç  kalma, uykusuzluk  yorgunluk, genetik faktörler ve stres vardır.

Ülseri Olan Bir Birey Nelere Dikkat Etmeli?

  • Yemekleri aşırı sıcak veya aşırı soğuk tüketmeyiniz.
  • Yemekleri yavaş yiyiniz ve fazla çiğnemeye dikkat  ediniz.
  • Beslenme programı yeterli ve dengeli olmalı, az yemeli ve sık  beslenmelisiniz. Örneğin yemek saatlerinde iki öğün arasındaki fark 2- 3 saati geçmemeli.
  • Gün içinde yeterince dinlenmeyi ve düzenli olarak uyumayı aksatmayınız.
  • Alkol kullanmaları oldukça  sakıncalıdır. Dikkat edilmesi gereken bir diğer  konu ise  sigara  kullanma  alışkanlığıdır. Sigara mide hareketlerini arttıracağı için içilmemesi gerekir.
  •  Posa yönünden zengin olan sebze ve meyvelerin  beslenme  programında yer verilmesi gerekir.
  • Acılı ve çok baharatlı besinlerin tüketimi azaltılmalıdır. Antioksidan zengin  besinler  tercih  edilmelidir.
  • Tuzlanmış, salamura besinler gastrit mukozayı olumsuz etkileyebileceğinden normal oranlarda tüketilmeli, yemeklere ekstra tuz ilave etmekten kaçınılmalıdır.
  • Asitli içeceklerin tüketimi azaltılmalıdır.
  • Yağda kızartılmış ve  kavrulmuş etler, sucuk, pastırma, salam gibi şarküteri ürünlerinin tüketimi ilserli bireyler için oldukça sakıncalıdır.
  • Kahve ve çay tüketimi günlük  sınırları  aşmamalıdır. Kahve 1- 2 fincan, çay ise 3- 4 fincandan fazla tüketilmemelidir.

Posa yönünden zengin  besinler tüketmek  oldukça  önemlidir. Ülser tedavisi için kullanılan ilaçlar kabızlığa neden olabilmektedir. Günlük 20- 30 gram posa alımı uygun tüketim miktarıdır.

Diyetisyen Betül TAŞ

Doğu Akdeniz üniversitesi Beslenme ve Diyetetik Bölümünden mezun olarak diyetisyen unvanını almaya hak kazandım. Mesleğimde ve yaşantımda insanların hayatına dokunmayı ve iyi niyeti ilke edindim. Eğitimini almış olduğum ve hayat boyunca öğrenmeye devam edeceğim beslenme ve diyet hakkındaki bilgilerimi kadingibi.com takipçileriyle paylaşmaktan mutluluk duyuyorum.

Yorum Yap